Poruszanie się po Tajlandii: taksówka, tuk-tuk, BTS, łodzie i kierunki po tajsku

Żeby poruszać się po Tajlandii, wystarczy jeden czasownik i garść słów. Powiedz ไป bpai („jechać, iść”) + miejsce + ครับ kráp albo ค่ะ kâ, a każdy kierowca zrozumie, dokąd chcesz jechać: ไปสยามครับ bpai sà-yǎam kráp, „na Siam, proszę”. Dodaj ตรงไป dtrong-bpai (prosto), เลี้ยวซ้าย líao sáai (skręć w lewo), เลี้ยวขวา líao kwǎa (skręć w prawo) i จอดตรงนี้ jɔ̀ɔt dtrong-níi (proszę się tu zatrzymać), a każdy kurs zakończysz dokładnie tam, gdzie chcesz.

Ten poradnik omawia kolejno każdy środek transportu, od taksówki z taksometrem po łódź na kanale, ze zwrotami, które naprawdę się przydają, i z tym, czego można się spodziewać w danej sytuacji. Mężczyźni kończą zdania na ครับ kráp, kobiety na ค่ะ kâ (albo คะ ká w pytaniu); dlaczego to takie ważne, wyjaśnia poradnik o tajskich partykułach grzecznościowych.

Jedyny schemat, którego potrzebujesz: ไป + miejsce

W tym zdaniu tajski nie ma słowa odpowiadającego „do” czy „na”. Cel podróży stawia się po prostu po czasowniku:

ไปโรงแรมครับ bpai roong-rɛɛm kráp: do hotelu, proszę.

ไปสนามบินไหมคะ bpai sà-nǎam-bin mǎi ká?: Jedzie pan na lotnisko?

Drugie zdanie, z partykułą pytającą ไหม mǎi, to sposób, by zapytać taksówkarza, kierowcę tuk-tuka czy motocykla, czy cię zawiezie. W Bangkoku kierowca może odmówić kursu, który mu nie pasuje (za daleko, nie w tę stronę, korki), więc pytanie z góry jest normalne i wcale nie niegrzeczne. Usłyszysz też ไปที่… bpai tîi…, „jechać do (miejsca)…”, nieco bardziej formalne i częste przy podawaniu adresu.

Taksówka po tajsku

Taksówki w Bangkoku mają taksometry i płaci się tyle, ile on pokazuje; na bramkach autostrady miejskiej opłatę uiszcza pasażer. Oto zwroty potrzebne od chwili, gdy wsiadasz:

Kilka praktycznych uwag:

• Poproś o taksometr, zanim samochód ruszy. Jeśli kierowca zamiast tego poda stałą cenę, możesz się zgodzić, negocjować albo wysiąść i wziąć następną taksówkę. Uprzejme ไม่เป็นไรครับ mâi-bpen-rai kráp („nie szkodzi”) kończy rozmowę bez zgrzytów.
• Miej adres zapisany tajskim pismem. Wielu kierowców nie czyta liter łacińskich, a hotele często mają tajską nazwę, która brzmi zupełnie inaczej niż angielska. Pokazanie tajskiego adresu albo pinezki na mapie działa lepiej niż powtarzanie nazwy coraz głośniej.
• Znaj tajskie nazwy obu lotnisk. Suvarnabhumi to สุวรรณภูมิ sù-wan-ná-puum, Don Mueang to ดอนเมือง dɔɔn-mʉang. Powiedz bpai sù-wan-ná-puum kráp, a nie trafisz na niewłaściwe.

Tuk-tuk: najpierw ustal cenę

Tuk-tuk, ตุ๊กตุ๊ก dtúk-dtúk, nie ma taksometru. Zasada jest prosta: ustal cenę, zanim wsiądziesz. Zapytaj „do… ile?”, a potem przyjmij cenę albo zaproponuj własną:

ไปวัดโพธิ์เท่าไหร่ครับ bpai wát-poo tâo-rài kráp?: Ile do Wat Pho?

ร้อยห้าสิบบาท rɔ́ɔi-hâa-sìp bàat: Sto pięćdziesiąt bahtów.

แพงไปครับ ร้อยบาทได้ไหม pɛɛng bpai kráp. rɔ́ɔi bàat dâai mǎi?: Za drogo. Może być sto?

Ostatni zwrot się przydaje, bo niektórzy kierowcy proponują bardzo tani kurs z postojami w sklepach po drodze (แวะ wɛ́ znaczy „zajechać, wstąpić”). Jeśli chcesz tylko dostać się z punktu A do punktu B, powiedz to przed odjazdem. Wszystkie liczby potrzebne do zrozumienia cen znajdziesz w artykule o liczbach po tajsku.

W jednej z pierwszych historii, Tuk-tukiem z Lekiem, Hugo chce jechać do świątyni, a Lek, gadatliwy kierowca, podaje swoją cenę. To dokładnie ta wymiana zdań, na poziomie początkującym.

Motocyklowe taxi: วินมอเตอร์ไซค์

U wylotu większości soi, czyli w ปากซอย bpàak-sɔɔi, kierowcy w ponumerowanych kamizelkach czekają na postoju zwanym วินมอเตอร์ไซค์ win-mɔɔ-dtə̂ə-sai albo po prostu วิน win. To najszybszy sposób, żeby przejechać długą soi albo przebić się przez korek, รถติด rót-dtìt. Ceny krótkich, typowych kursów są często stałe, a czasem wywieszone na postoju.

Zwróć uwagę na ช้า ๆ cháa-cháa: znak ๆ powtarza poprzedzające go słowo, więc wymawiasz je dwa razy. Prośba o kask jest zupełnie normalna, podobnie jak prośba, żeby kierowca zwolnił.

BTS i MRT: stacje, linie i wyjścia

Bangkocka kolejka nadziemna (BTS) to รถไฟฟ้า rót-fai-fáa, dosłownie „pociąg elektryczny”. Metro (MRT) to รถไฟใต้ดิน rót-fai-dtâai-din, „pociąg pod ziemią”. Tablice i komunikaty na stacjach są po tajsku i po angielsku, więc poniższy tajski przyda się głównie do pytania ludzi.

ขึ้น kʉ̂n i ลง long to czasowniki do każdego pojazdu: do pociągu, autobusu czy łodzi „wchodzisz w górę”, a z niego „schodzisz w dół”. „Wysiadam na Siam” to więc ลงสถานีสยาม long sà-tǎa-nii sà-yǎam, a „na której stacji mam wysiąść?” – ลงสถานีไหน long sà-tǎa-nii nǎi? Każdy pociąg zapowiada สถานีต่อไป sà-tǎa-nii dtɔ̀ɔ-bpai, a po tym nazwę stacji: wsłuchuj się w to, a nigdy nie przegapisz swojego przystanku.

Duże stacje mają kilka ponumerowanych wyjść, więc pytaj ทางออกไหน taang-ɔ̀ɔk nǎi? („które wyjście?”). Właśnie tu utyka Hugo w historii BTS: dojechać na Siam jest łatwo, wydostać się stamtąd – to już inna sprawa.

Łodzie: rzeka i kanały

Łodzie to w Bangkoku prawdziwy środek transportu, a nie tylko wycieczka dla turystów. Większość sytuacji obejmuje kilka słów:

Na Chao Phraya łodzie ekspresowe kursują w górę i w dół rzeki, a flaga na łodzi pokazuje, która to linia. Małe promy po prostu przepływają z jednego brzegu na drugi. Na kanałach długie łodzie wożą ludzi do pracy przez całe miasto; zatrzymują się tylko na chwilę, a za bilet płaci się zwykle konduktorowi na pokładzie. Zapytaj ไปท่าไหน bpai tâa nǎi? („do której przystani?”) albo podaj swój przystanek: ลงท่า… long tâa…. W historii „Łódź na kanale” Hugo odkrywa, że klong to najszybsza droga przez Bangkok – i że można się przy tym nieźle zmoczyć.

Jak pytać o drogę i rozumieć wskazówki

Kiedy idziesz pieszo albo prowadzisz kierowcę do drzwi, których nie może znaleźć, pracę wykonują te słowa:

Uwaga na dwie pułapki. Po pierwsze, ใกล้ glâi (blisko, ton opadający) i ไกล glai (daleko, ton średni) różnią się tylko tonem. Jeśli zapytasz „czy to blisko?” złym tonem, zapytasz „czy to daleko?”. Przewodnik po tonach tajskich wyjaśnia, jak usłyszeć różnicę. Po drugie, Tajowie często odpowiadają na pytanie o drogę gestem i słowami ไม่ไกล mâi glai („niedaleko”), co może znaczyć wszystko od 200 metrów po krótki kurs taksówką. Jeśli chcesz iść pieszo, zapytaj wprost: dəən bpai dâai mǎi?

Pełna instrukcja dla kierowcy brzmi tak:

ตรงไป แล้วเลี้ยวซ้ายที่ไฟแดง จอดตรงนี้ครับ dtrong-bpai, lɛ́ɛo líao sáai tîi fai-dɛɛng… jɔ̀ɔt dtrong-níi kráp: Prosto, potem w lewo na światłach… Proszę się tu zatrzymać.

Miejsca, o które warto umieć zapytać

Postaw dowolne z nich przed yùu tîi-nǎi: ห้องน้ำอยู่ที่ไหนครับ hɔ̂ng-náam yùu tîi-nǎi kráp? („gdzie jest toaleta?”) to najprzydatniejsze zdanie w całym tym artykule. Zwroty podróżne wykraczające poza transport (hotel, jedzenie, zdrowie) znajdziesz w artykule Zwroty po tajsku w podróży.

Aplikacje do zamawiania przejazdów

Grab i Bolt działają w Bangkoku i w głównych miejscowościach turystycznych, zarówno dla samochodów, jak i motocykli. Cena jest widoczna przed rezerwacją, a cel ustawia się w aplikacji, więc odpada targowanie się. Tajski i tak się przydaje: kierowcy często dzwonią albo piszą, żeby cię znaleźć, a proste อยู่หน้าเซเว่นครับ yùu nâa see-wên kráp („jestem przed 7-Eleven”) oszczędza wiele machania rękami.

Jak ćwiczyć

Zwroty transportowe są krótkie i powtarzalne, więc idealnie nadają się do ćwiczenia ze słuchu: te same bpai, líao, jɔ̀ɔt słyszysz raz po raz w różnych miejscach. W Kru May historie o tuk-tuku Leka, o BTS i o łodzi na kanale używają dokładnie tych słów, a każde zdanie jest nagrane w naturalnym i zwolnionym tempie, żebyś mógł powtórzyć tony, zanim spróbujesz ich na prawdziwym kierowcy.