Thaise tonen: de vijf tonen en hoe je ze leest
Bijgewerkt op
Standaard-Thais heeft vijf tonen: midden, laag, dalend, hoog en stijgend. De toon hoort bij het woord: ขา (kǎa, stijgende toon) betekent “been”, terwijl ข่า (kàa, lage toon) “laos” (galanga) betekent.
De Thaise spelling vertelt je de toon van elke lettergreep. Die hangt af van drie dingen: de klasse van de eerste medeklinker, of de lettergreep levend of dood is, en het toonteken, als er een is. Deze gids legt elke stap uit, met voorbeelden.
Wat zijn de vijf Thaise tonen?
De vijf Thaise tonen zijn midden (สามัญ), laag (เอก), dalend (โท), hoog (ตรี) en stijgend (จัตวา). Dezelfde lettergreep kaa geeft vijf verschillende woorden, afhankelijk van de toon.
| Toon | Thaise naam | Hoe hij klinkt | In de transcriptie | Voorbeeld |
|---|---|---|---|---|
| Midden | สามัญ (sǎa-man) | Vlak, in het midden van je stem | geen accent (kaa) | คา kaa · vastzitten |
| Laag | เอก (èek) | Vlak en laag, iets lager dan je normale stem | accent grave (kàa) | ข่า kàa · laos (galanga) |
| Dalend | โท (too) | Begint hoog en daalt duidelijk | accent circonflexe (kâa) | ค่า kâa · waarde, prijs |
| Hoog | ตรี (dtrii) | Hoog, vaak met een lichte stijging aan het eind | accent aigu (káa) | ค้า káa · handeldrijven |
| Stijgend | จัตวา (jàt-dtà-waa) | Begint laag, zakt even en stijgt dan | hatsjek (kǎa) | ขา kǎa · been |
Dit zijn de kleuren die Kru May in de app voor elke toon gebruikt: midden in grijs, laag in blauw, dalend in roze, hoog in amber en stijgend in groen.
Wat zijn de Thaise toontekens?
Het Thais heeft vier toontekens, geschreven boven de beginmedeklinker van de lettergreep (of boven de klinker, als die ook bovenaan staat). Een lettergreep zonder toonteken heeft toch een toon, die door de andere regels wordt bepaald.
| Teken | Naam | Gebruikt bij |
|---|---|---|
| ◌่ | ไม้เอก (mái èek) | Alle drie de klassen |
| ◌้ | ไม้โท (mái too) | Alle drie de klassen |
| ◌๊ | ไม้ตรี (mái dtrii) | Alleen medeklinkers van de middenklasse |
| ◌๋ | ไม้จัตวา (mái jàt-dtà-waa) | Alleen medeklinkers van de middenklasse |
Let op: de naam van een teken komt niet altijd overeen met de toon die het geeft. ไม้เอก geeft een lage toon bij medeklinkers van de midden- en hoge klasse, maar een dalende toon bij die van de lage klasse: ค่า is kâa, dalend.
Wat is een levende of dode lettergreep in het Thais?
Een levende lettergreep eindigt op een lange klinker of op m, n, ng, w of y. Een dode lettergreep eindigt op een korte klinker of op een k-, p- of t-klank. Of een lettergreep levend of dood is, verandert de toon als er geen toonteken staat.
- Levende lettergreep (คำเป็น)
- Eindigt op een lange klinker (มา, maa) of op m, n, ng, w, y (กิน, gin). De klinkers -ำ (am), ใ- en ไ- (ai) en เ-า (ao) tellen ook als levend.
- Dode lettergreep (คำตาย)
- Eindigt op een korte klinker (จะ, jà) of op een k-, p- of t-klank (มาก, mâak; กับ, gàp; ผิด, pìt).
Hoe bepaal je de toon van een Thaise lettergreep?
Zoek de klasse van de eerste medeklinker, kijk of er een toonteken staat, en zo niet, kijk dan of de lettergreep levend of dood is. De tabel hieronder geeft de toon voor elke combinatie.
| Klasse | Geen teken, levend | Geen teken, dood, korte klinker | Geen teken, dood, lange klinker | ◌่ | ◌้ | ◌๊ | ◌๋ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Middenklasse | Midden | Laag | Laag | Laag | Dalend | Hoog | Stijgend |
| Hoge klasse | Stijgend | Laag | Laag | Laag | Dalend | niet gebruikt | niet gebruikt |
| Lage klasse | Midden | Hoog | Dalend | Dalend | Hoog | niet gebruikt | niet gebruikt |
Voorbeelden
| Woord | Waarom | Toon |
|---|---|---|
| กิน gin · eten | middenklasse, levend | Midden |
| กับ gàp · met | middenklasse, dood | Laag |
| ไก่ gài · kip | middenklasse + ่ | Laag |
| ได้ dâi · kunnen, krijgen | middenklasse + ้ | Dalend |
| โต๊ะ dtó · tafel | middenklasse + ๊ | Hoog |
| ตั๋ว dtǔa · kaartje | middenklasse + ๋ | Stijgend |
| ขา kǎa · been | hoge klasse, levend | Stijgend |
| ผัก pàk · groente | hoge klasse, dood | Laag |
| ข้าว kâao · rijst | hoge klasse + ้ | Dalend |
| มา maa · komen | lage klasse, levend | Midden |
| รัก rák · houden van | lage klasse, dood, korte klinker | Hoog |
| มาก mâak · erg, veel | lage klasse, dood, lange klinker | Dalend |
| พ่อ pɔ̂ɔ · vader | lage klasse + ่ | Dalend |
| น้ำ náam · water | lage klasse + ้ | Hoog |
Wat doet een stomme ห of อ voor een medeklinker?
Een stomme ห voor een sonorant van de lage klasse (ง ญ น ม ย ร ล ว) laat de lettergreep de regels van de hoge klasse volgen: มา is maa (komen), maar หมา is mǎa (hond). In vier veelgebruikte woorden laat een stomme อ voor ย de lettergreep de regels van de middenklasse volgen.
De vier woorden met een stomme อ zijn อยู่ (yùu, zijn (ergens), wonen), อย่า (yàa, niet doen!), อย่าง (yàang, soort, zoals) en อยาก (yàak, willen).
Zijn er uitzonderingen op de Thaise toonregels?
Ja, een paar. Sommige heel gewone woorden worden met een andere toon of klinkerlengte uitgesproken dan de spelling doet vermoeden, en leenwoorden trekken zich soms niets van de regels aan.
Twee klassieke voorbeelden: เขา (hij, zij) wordt met een stijgende toon geschreven maar meestal met een hoge toon uitgesproken, káo; ฉัน (ik) wordt met een stijgende toon geschreven maar vaak met een hoge toon uitgesproken, chán. Zijn spelling en uitspraak het oneens, volg dan wat je hoort.
Hoe leer je Thaise tonen horen?
Dezelfde woorden eerst langzaam en dan op normale snelheid beluisteren is de betrouwbaarste manier om Thaise tonen te leren horen. Woorden vergelijken die alleen in hun toon verschillen, helpt ook.
In Kru May heeft elke zin en elk woord een langzame versie, en elk woord toont zijn toon met een kleur en een klein toonverloop. Je leest in context, dus je hoort de tonen in echte zinnen in plaats van in losse oefeningen.
